Ադրբեջանը փորձում է Հայաստանին թելադրել պայմաններ գրեթե բոլոր հնարավոր ուղղություններով, և այս իրավիճակը չի սահմանափակվում միայն երկկողմ հարաբերություններով կամ ուժերի հարաբերակցությամբ։
Քաղաքական մեկնաբան Հակոբ Բադալյանի գնահատմամբ՝ Բաքուն այս իրողությունը դիտարկում է ավելի լայն՝ աշխարհաքաղաքական հարթությունում՝ ձգտելով այն վերածել ազդեցության լծակի Կովկասում ձևավորվող նոր ստատուս քվոյի պայմաններում։ Նրա գնահատմամբ՝ Ադրբեջանը փորձում է ոչ միայն ամրապնդել իր դիրքերը Հայաստանի նկատմամբ, այլև այդ առավելությունը վերածել տարածաշրջանային և աշխարհաքաղաքական ազդեցության կայուն մեխանիզմի։
Գերակայության հաստատում՝ որպես տարածաշրջանային ռազմավարություն
Բադալյանի խոսքով՝ ներկայում Կովկասում ընթանում է աշխարհաքաղաքական նոր կարգի ձևավորման գործընթաց, որը թեև այս փուլում չունի բարձր ինտենսիվություն, սակայն շարունակական է և անխուսափելիորեն անցնելու է ավելի դինամիկ ու լարված փուլերի։ Այս համատեքստում Ադրբեջանը փորձում է նախապես ամրապնդել իր դիրքերը՝ Հայաստանի նկատմամբ ձևավորելով գերակա դիրքավորում և այն օգտագործելով արտաքին խաղացողների հետ հարաբերություններում։
Այս ռազմավարության հիմքում, ըստ փորձագետի, պարզ տրամաբանություն է․ Ադրբեջանը փորձում է իրեն ներկայացնել որպես այն դերակատար, որը «կլուծի» Հայաստանի դերի և նշանակության հարցը տարածաշրջանում։ Այսինքն՝ խոշոր աշխարհաքաղաքական կենտրոններին առաջարկվում է այլևս Հայաստանի հետ առանձին հարաբերություններ կառուցելու փոխարեն այդ հարցերը քննարկել Բաքվի հետ՝ որպես հիմնական միջնորդ և որոշում կայացնող կողմ։
«Բաժանիր, որ տիրես» մոտեցում և հնարավոր ռիսկեր
Բադալյանը չի բացառում, որ այս ռազմավարությունը ժամանակի ընթացքում կարող է տարածվել նաև տարածաշրջանի այլ երկրների, մասնավորապես՝ Վրաստանի ուղղությամբ։ Նրա կարծիքով՝ դա կարող է իրականացվել տարբեր մեխանիզմներով, այդ թվում՝ հայ-վրացական հարաբերությունների սրման, կոնֆլիկտի արհեստական ձևավորման միջոցով։
Փորձագետը հիշեցնում է, որ արդեն իսկ տեղեկատվական դաշտում շրջանառվում են թեզեր, ըստ որոնց՝ հայ-ադրբեջանական հակամարտությունից տարիներ շարունակ առավելագույնը շահել է Վրաստանը։ Նշվում է նաև, թե Թբիլիսին կարող է դժգոհ լինել հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների հնարավոր կարգավորումից և հաղորդակցությունների բացումից, քանի որ դա կթուլացնի իր դիրքերն ու ազդեցությունը Հայաստանի նկատմամբ։
Թեև Բադալյանը ընդունում է, որ Վրաստանը որոշակի առավելություններ ունի՝ կապված տրանսպորտային ուղիների փաստացի մենաշնորհի հետ, միևնույն ժամանակ ընդգծում է, որ Հայաստանը երկար տարիներ կարողացել է կառավարել այս իրավիճակը և նույնպես ունի որոշակի ազդեցության լծակներ Թբիլիսիի նկատմամբ։ Նրա խոսքով՝ այս թեման ավանդաբար եղել է զգայուն, և կողմերին հաջողվել է խուսափել դրա սրումից։
Քաղաքական մեկնաբանի գնահատմամբ՝ ներկայում խնդիրը սրվում է նաև այն պատճառով, որ Հայաստանում երբեմն հնչող հայտարարությունները՝ Վրաստանի «շահառու» լինելու վերաբերյալ, կարող են տեղավորվել հենց այն նարատիվի մեջ, որը շահեկան է ադրբեջանական ռազմավարության համար։
Բադալյանի կարծիքով՝ Ադրբեջանը քայլ առ քայլ փորձում է լուծել Հայաստանի նկատմամբ գերակայության հաստատման խնդիրը՝ այն դարձնելով երկարաժամկետ և համակարգային։ Իսկ երբ Հայաստանի քաղաքական մոտեցումները նույնիսկ մասամբ համընկնում կամ լեգիտիմացնում են այդ տրամաբանությունը, դա հանգեցնում է ավելի լայն հետևանքների։
Բաքուն՝ որպես «հիմնական խոսակից»
Այս գործընթացի արդյունքում, ըստ փորձագետի, աշխարհաքաղաքական կենտրոնները կարող են աստիճանաբար ընդունել այն մոտեցումը, որ տարածաշրջանային հարցերի, այդ թվում՝ Հայաստանի հետ կապված խնդիրների քննարկման հիմնական հարթակը պետք է լինի Բաքուն։ Այսինքն՝ Ադրբեջանը ձգտում է դառնալ Կովկասում այն հիմնական դերակատարը, որի միջոցով մյուս ուժերը կկառուցեն իրենց քաղաքականությունը տարածաշրջանի նկատմամբ։
Բադալյանի պնդմամբ՝ հենց սա է ներկայում տեղի ունեցող գործընթացների խորքային ռազմավարական տրամաբանությունը։