Ընտրություններին չմասնակցելը գործնականում նպաստում է այն քաղաքական ուժերին, որոնք արդեն իսկ ունեն ամենամեծ աջակցությունը։ Սովորաբար դա իշխող ուժն է լինում։ Այս մասին նշեց սոցիոլոգ Արմեն Խաչիկյանը՝ հավելելով, որ բոյկոտը սխալ լուծում է։ Նրա գնահատմամբ՝ ընտրական բոյկոտը ոչ թե թուլացնում է իշխանության դիրքերը, այլ հակառակը՝ մեծացնում է գործող իշխանությունների հարաբերական կշիռը և հնարավորություն տալիս ավելի մեծ ներկայացվածություն ստանալ։ Խաչիկյանի խոսքով՝ եթե իշխող ուժն ունի, օրինակ, 30 տոկոս աջակցություն, ապա ընտրություններին մասնակցության մակարդակն էական ազդեցություն է ունենում վերջնական արդյունքի վրա։ Եթե ընտրություններին մասնակցի ընտրողների 100 տոկոսը, այդ ուժը կստանա իր իրական 30 տոկոսը, սակայն եթե մասնակցությունը նվազի մինչև 60 տոկոս, նույն աջակցությունն ունեցող ուժը ավելի բարձր արդյունք կարձանագրի։ Այդ պատճառով, նրա համոզմամբ, ընտրություններին չմասնակցող քաղաքացիները փաստացիորեն նպաստում են այն ուժի հաջողությանը, որն արդեն իսկ առավել մեծ աջակցություն ունի։ Միաժամանակ սոցիոլոգը կարևոր տարբերակում է կատարում քաղաքական հետաքրքրվածության և ընտրական ակտիվության միջև։ Նրա խոսքով՝ հասարակությունում կարող է առկա լինել քաղաքական տեղեկատվության շատ բարձր սպառում, սակայն դա ինքնին դեռևս չի նշանակում, որ մարդիկ անպայման մասնակցելու են ընտրություններին։ «Մարդիկ կարող են ակտիվորեն հետևել քաղաքական գործընթացներին, քննարկել դրանք, ձևավորել հանրային դիսկուրս, սակայն այդ ամենը կարող է և չվերածվի ընտրական մասնակցության»,- նշում է նա։ Խաչիկյանի դիտարկմամբ՝ Հայաստանում հատկապես տարեց քաղաքացիներն են աչքի ընկնում ինչպես քաղաքական տեղեկատվության ակտիվ սպառմամբ, այնպես էլ ընտրություններին մասնակցությամբ։ Մինչդեռ երիտասարդներն ու Երևանում բնակվող քաղաքացիները հաճախ քաղաքական թեմաներով հետաքրքրված են, հետևում են տեղեկատվությանը, սակայն ընտրություններին մասնակցելու առումով ավելի պասիվ են։ Սոցիոլոգը նաև անդրադառնում է ընտրական պասիվության հիմնական պատճառներին։ Նրա ներկայացմամբ՝ հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ընտրողներին ընտրատեղամասերից հեռու պահող գլխավոր գործոնը ընտրությունների նկատմամբ անվստահությունն է։ Շատ քաղաքացիներ չեն համարում, որ իրենց քվեն կարող է որևէ բան փոխել կամ ազդել ընտրությունների արդյունքների վրա։ Բացի այդ, որոշ քաղաքացիներ համոզված են, որ քաղաքական դաշտում իրենց նախընտրություններին համապատասխանող ուժ գոյություն չունի։ Խաչիկյանը հիշեցնում է, որ Հայաստանում գրանցված են ավելի քան հարյուր կուսակցություններ, իսկ ներկայիս ընտրական գործընթացում մասնակցում են 18 քաղաքական ուժեր, սակայն նույնիսկ այս պայմաններում հասարակության զգալի հատվածը շարունակում է պնդել, որ չունի իրեն ներկայացնող քաղաքական ուժ։ Նրա կարծիքով՝ խնդիրը հաճախ ոչ թե առաջարկի բացակայությունն է, այլ ընտրողների չափազանց բարձր սպասելիքները։ Սոցիոլոգը սա անվանում է քաղաքական «պերֆեկցիոնիզմ»։ «Շատերը պատկերացնում են, որ քաղաքականության մեջ պետք է գոյություն ունենա իրենց սրտի իդեալական քաղաքական ուժը, մինչդեռ իրական կյանքում նման բան գրեթե չի լինում։ Ցանկացած ընտրության դեպքում մարդը ընտրում է ոչ թե կատարյալ տարբերակը, այլ այն տարբերակը, որը տվյալ պահին առավել ընդունելի է»,- նշում է նա։ Սոցիոլոգը մտահոգիչ է համարում նաև ընտրական մասնակցության նվազման միտումը։ Նրա տվյալներով՝ 2018 և 2021 թվականների համապետական ընտրություններում մասնակցությունը կազմել է մոտ 48-49 տոկոս, ինչը զգալիորեն ցածր ցուցանիշ է նախորդ տարիների համեմատ, երբ ակտիվությունը հասնում էր 55-60 տոկոսի և ավելի բարձր մակարդակի։ Նա ընդգծում է, որ վերջին երկու համապետական ընտրությունները տեղի են ունեցել քաղաքական լուրջ փոփոխություններից հետո, երբ հասարակությունը փողոցային պայքարի միջոցով կարողացել էր հասնել իշխանափոխության։ Սակայն նույնիսկ այդ հանգամանքը չի բերել ընտրությունների նկատմամբ վստահության աճի։ «Թվում էր, թե հեղափոխությունից և իշխանափոխությունից հետո քաղաքացիները պետք է ավելի մեծ պատրաստակամությամբ մասնակցեին ընտրություններին, քանի որ սեփական ազդեցությունը քաղաքական գործընթացների վրա արդեն զգացել էին։ Սակայն իրականությունը ցույց է տալիս, որ մարդիկ շարունակում են չհավատալ ընտրությունների արդյունավետությանը և գնալով ավելի քիչ են մասնակցում դրանց»,- նշում է նա։ Խաչիկյանը համոզմունք է հայտնում, որ ժողովրդավարական համակարգում ընտրություններին մասնակցելը շատ ավելի արդյունավետ գործիք է, քան բոյկոտը։ Նրա գնահատմամբ՝ ընտրական բոյկոտը հաճախ վերածվում է ինքնախաբեության, քանի որ քաղաքացին ընտրություններին չմասնակցելով չի կանխում արդյունքների ձևավորումը, այլ պարզապես հրաժարվում է դրանց վրա ազդելու հնարավորությունից։ «Իմ գնահատմամբ՝ ընտրելը, ամեն դեպքում, ավելի ճիշտ ժողովրդավարական մեխանիզմ է, քան բոյկոտը։ Ընտրություններին չմասնակցելը շատ հաճախ ինքնախաբեություն է, որովհետև արդյունքը միևնույն է ձևավորվելու է, իսկ քաղաքացին պարզապես դուրս է մնում այդ գործընթացից»,- եզրափակում է սոցիոլոգը։

Election Boycotts Do Not Change Election Results

Refusing to participate in elections effectively benefits the political forces that already enjoy the highest level of support. In most cases, this means the ruling party. This view was expressed by sociologist Armen Khachikyan, who argues that election boycotts are a flawed strategy.

According to him, a boycott does not weaken the authorities. On the contrary, it increases the relative weight of the ruling force and allows it to gain a larger share of representation.

Khachikyan explained that if a governing party enjoys support from 30 percent of voters, turnout can significantly affect the final outcome. With full participation, that party receives its actual 30 percent. However, if turnout falls to 60 percent, the same support base produces a proportionally stronger electoral result.

As a result, citizens who choose not to vote effectively contribute to the success of the political force that already has the strongest support.

Political Interest Does Not Guarantee Participation

The sociologist draws a distinction between political engagement and electoral participation.

According to him, a society may consume large amounts of political information without necessarily translating that interest into voter turnout.

“People may actively follow political developments, discuss them, and contribute to public discourse, but that does not automatically mean they will participate in elections,” he noted.

Khachikyan observed that older citizens in Armenia tend to be both the most politically engaged and the most likely to vote.

Younger voters and residents of Yerevan often follow politics closely as well, but generally participate in elections less frequently.

Why Voters Stay Home

The sociologist also discussed the main reasons behind electoral passivity.

Research suggests that the most important factor is distrust in the electoral process. Many citizens do not believe that their vote can meaningfully influence the outcome.

Others are convinced that none of the existing political forces truly represents their views and interests.

Khachikyan points out that Armenia has more than one hundred registered political parties, while eighteen political forces are participating in the current election campaign. Even under these conditions, a significant portion of society still believes that no political force represents them.

The Problem of Political Perfectionism

In Khachikyan’s view, the issue is often not the absence of political alternatives but excessively high expectations among voters.

He describes this phenomenon as political perfectionism.

“Many people imagine that there must be an ideal political force that perfectly reflects all of their beliefs. In reality, such a choice almost never exists. Voters generally select not a perfect option, but the one they consider most acceptable at a given moment,” he explained.

Turnout Continues to Decline

Khachikyan considers the declining level of voter participation a worrying trend.

According to his data, turnout in the nationwide elections of 2018 and 2021 was approximately 48–49 percent. This is significantly lower than in previous years, when participation often reached 55–60 percent or even higher.

He emphasized that both elections followed major political changes, including a period when citizens had successfully brought about a change of government through public mobilization.

Yet this did not lead to greater trust in elections.

“It seemed that after the revolution and the change of power, citizens would be more willing to vote because they had already experienced their ability to influence political developments. However, reality shows that people continue to doubt the effectiveness of elections and participate less and less,” he said.

Participation Is More Effective Than Boycott

Khachikyan believes that participation remains a far more effective democratic tool than a boycott.

In his assessment, refusing to vote often becomes a form of self-deception because election results will still be determined, while the citizen simply chooses not to influence them.

“In my view, voting is always a more effective democratic mechanism than a boycott. Refusing to participate is often self-deception because the outcome will be determined anyway, and the citizen merely removes themselves from the process,” the sociologist concluded.

👉 https://vectors.am/en/category/politics/

Scroll to Top