Ադրբեջանում Թուրքիայի դեսպան Բիրոլ Ակգյունը ադրբեջանական լրատվամիջոցներից մեկին տված հարցազրույցում ասել է, որ հայ-թուրքական սահմանը կարող է բացվել, բայց որոշակի պայմաններով։
Նրա խոսքով, այս քայլը հնարավոր է, եթե Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության համաձայնագիր ստորագրվի (կամ առնվազն նախաստորագրվի) և «զանգեզուրի միջանցքի» վերաբերյալ պայմանները կատարվեն։ Նա ընդգծել է, որ Հայաստան-Թուրքիա և Հայաստան-Ադրբեջան հարաբերությունների կարգավորման գործընթացները զուգահեռ են ընթանում և պետք է դիտարկվեն որպես ամբողջություն, և սահմանը բացելու որոշումը կկայացվի «Անկարայի և Բաքվի միջև խորհրդակցությունների արդյունքում»։ Առանձին, դիվանագետը նշել է, որ սահմանի բացումից առաջին հերթին կշահի Հայաստանը, քանի որ այն դեպի ծով ելք չունեցող երկիր է՝ արևելյան և արևմտյան փակ սահմաններով։
Այսպիսով, թուրքական դիրքորոշման էությունը մնում է անփոփոխ. Անկարան մտադիր չի բացել սահմանը առանց Հայաստանի կողմից քաղաքական զիջումների, ընդ որում ոչ միայն խաղաղության համաձայնագրի համատեքստում, այլ նաև այսպես կոչված «զանգեզուրի միջանցքի» տրամաբանությամբ։ Այլ կերպ ասած, Թուրքիան ոչ միայն երկկողմ հարաբերությունների կարգավորումը կապում է երրորդ կողմի հետ ՀՀ-ի հարաբերությունների կարգավորման ընթացքի հետ, այլև փաստացի շարունակում է Բաքվին օգտագործել որպես ճնշման լծակ։ «Բոլորը հաղթում են, բայց ամենաշատը հաղթում է Հայաստանը» բանաձևը իրականում նշանակում է, որ Երևանից սպասում են հերթական միակողմանի զիջումներ, մինչդեռ Անկարան և Բաքուն առաջ են քաշում նոր պայմաններ։ Գործնականում սա վերածվում է շղթայի. Թուրքիայի յուրաքանչյուր խորհրդանշական «առաջ քայլ» ուղեկցվում է Հայաստանից իրական քաղաքական զիջումների պահանջով։ Սա նշանակում է, որ նույնիսկ խաղաղության պայմանագրի ստորագրումը և այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքի» քննարկումը թուրքական պահանջների ցանկի վերջնակետը չեն դնի։
Ինչպես նշում է թյուրքագետ Ռուբեն Սաֆրաստյանը.
«Նույնիսկ խաղաղության պայմանագրի ստորագրության դեպքում Թուրքիան չի գնա Հայաստանի հետ հարաբերությունների լիարժեք կարգավորման: Նա կընտրի փուլային կարգավորման ճանապարհը՝ փոքր քայլերով, որոնք սկզբունքային նշանակություն չեն ունենա: Օրինակ, առաջին նման քայլը կարող է լինել սահմանի բացումը երրորդ երկրների քաղաքացիների և դիվանագիտական անձնագրեր ունեցող անձանց համար: Ինչո՞ւ: Որովհետև դեռևս 1991 թվականին Թուրքիայի էլիտաները հրաժարվեցին Հայաստանի հետ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատել՝ դա պայմանավորելով մի շարք խնդիրների լուծման անհրաժեշտությամբ: Նրանք ելնում էին այն բանից, որ Թուրքիայի հետ համագործակցությունն առաջին հերթին անհրաժեշտ է Հայաստանին, այլ ոչ թե հակառակը: Հաշվի առնելով Հայաստանի տնտեսության ծավալները՝ Անկարայում եզրակացրել են, որ մեր երկիրը չափազանց փոքր շուկա է Թուրքիայի համար նշանակալի դեր խաղալու համար: Այս մոտեցումը պահպանվում է մինչ օրս՝ արտահայտվելով նախապայմանների տեսքով: Ներկայում այդպիսի նախապայման է Բաքվի հետ խաղաղության ստորագրումը: Սակայն, նույնիսկ եթե այդ պայմանը կատարվի, Թուրքիան չի շտապի լիարժեք բացել սահմանը. նրա համար կարևոր է պահպանել Հայաստանի վրա ճնշման գործիքները»:
Սաֆրաստյանը ընդգծում է, որ Անկարայի իրական առաջնահերթությունը այս փուլում այսպես կոչված «զանգեզուրի միջանցքն» է՝ Թուրքիայի և Ադրբեջանի համար ընդունելի պայմաններով: Սա նշանակում է, որ Հայաստանի հարավով անցնող երկաթուղային ուղին պետք է դուրս բերվի Հայաստանի վերահսկողությունից: Հենց այդ պատճառով, փորձագետի կարծիքով, Թուրքիան կձգտի որքան հնարավոր է երկար պահպանել ճնշման լծակները՝ սեփական շահերը առաջ տանելու համար:
Այսպիսով, Անկարայից եկող դիվանագիտական ազդանշանները չեն կարող համարվել իրական մերձեցման քայլ։ Թուրքիան չի գործում որպես բարիդրացիական հարաբերությունների հաստատմանը ձգտող կողմ, ընդհակառակը, ձևավորում է պայմանների բարդ համակարգ, որտեղ կարգավորումը ոչ թե նպատակ է, այլ շանտաժի միջոց։ Եվ որքան երկար է ձգձգվում գործընթացը, այնքան ավելի բարձր գին է առաջարկվում Հայաստանին թուրք-ադրբեջանական տանդեմի յուրաքանչյուր հաջորդ այսպես կոչված «ընդառաջ քայլի» համար։