Հայաստանի Հանրապետության նախկին արդարադատության նախարար Արփինե Հովհաննիսյանը հայտարարություն է արել՝ խոսելով Հայաստանի մի շարք բնակավայրերում խմելու ջրի որակի խնդիրների և «Վեոլիա Ջուր» ընկերության գործունեության մասին։ Նա ընդգծել է, որ ջրի անորակ լինելը կարող է առողջական լուրջ խնդիրներ առաջացնել և առաջարկել է խմբային հայց ներկայացնել ընկերության դեմ՝ պահանջելով պատասխանատվություն անորակ ծառայությունների համար։
Հովհաննիսյանը նշել է, որ Հայաստանի Հանրապետության բազմաթիվ համայնքներում օգտագործվող ջուրը չի համապատասխանում ՀՀ առողջապահության նախարարության սահմանած չափանիշներին։ «Այն ջուրը, որ մենք օգտագործում ենք, չի համապատասխանում թույլատրելի նորմերին։ Ջրի կոշտությունը, հանքայնացումը, pH-ն և այլ ցուցանիշներ գերազանցում են սահմանված սահմանաչափերը։ Տևական օգտագործման դեպքում դա կարող է հանգեցնել առողջական խնդիրների, այդ թվում՝ երիկամային, մարսողական համակարգի և սրտանոթային հիվանդությունների», — նշել է նա։
«Վեոլիա Ջուր»-ի գործունեության խնդիրները
Հովհաննիսյանի խոսքով՝ խնդիրների արմատը կապված է «Վեոլիա Ջուր» ընկերության կողմից ջրային ռեսուրսների կառավարման հետ, որը 2017 թվականից սկսած դե ֆակտո կառավարում է Հայաստանի ռազմավարական նշանակություն ունեցող ջրային օբյեկտները։ Ըստ 2017 թվականին ՀՀ կառավարության և «Վեոլիա Ջուր»-ի միջև կնքված պայմանագրի՝ ընկերությունը պարտավոր էր ամեն տարի անցկացնել տեխնիկական աուդիտ՝ հաշվետվություն ներկայացնելով իր կատարած աշխատանքների մասին։ Սակայն, 2021 թվականից ի վեր տեխնիկական աուդիտոր չի նշանակվել, քանի որ ջրային կոմիտեն մրցույթ չի անցկացրել։
«2021 թվականին միջազգային կազմակերպության կողմից կատարվել է վերջին աուդիտը, որը ցույց է տվել, որ ընկերությունը վատ է աշխատել և տուգանվել է 122 միլիոն դրամով։ Բայց ի՞նչ եք կարծում, ինչ եղավ այդ տուգանքի հետ։ Վեոլիան չվճարեց այդ տուգանքը։ Ասացին՝ գումարեք դա այն աշխատանքներին, որ մենք պետք է անենք»։
Նա ընդգծել է, որ առանց անկախ աուդիտորի՝ հնարավոր չէ օբյեկտիվ գնահատել ընկերության աշխատանքը։ «Հիմա ես ձեզ կասեմ՝ վատ է աշխատում, իսկ Վեոլիան կպատմի գեղեցիկ հեքիաթ այն մասին, թե իրենք հրաշալի են աշխատում, կորուստներ են կրճատել, ջրամատակարարման տևողության հետ կապված դժվարություններ են հաղթահարում’։ Բայց ո՞վ է դատողը։ Ջրային կոմիտե՞ն։ Իսկ արդյո՞ք նրանք դատում են», — հարց է բարձրացրել նա։
Կառավարության և «Վեոլիա Ջուր»-ի հարաբերությունները
Հովհաննիսյանը նշել է, որ 2017 թվականից սկսած «Վեոլիա Ջուր»-ը պարտավոր էր վճարել վարձավճարներ և կատարել ներդրումներ ՀՀ կառավարության հետ պայմանագրով։ Սակայն կառավարությունը սկսել է ընկերությանը տրամադրել արտոնություններ՝ հետաձգելով ներդրումների ժամկետները, նվազեցնելով վարձավճարները կամ գրանցելով դրանք որպես կատարված աշխատանքներ։ Օրինակ՝ 2018 թվականի դեկտեմբերին ընկերությանը թույլ է տրվել հետաձգել 1 միլիարդ 28 միլիոն դրամի ներդրումը մինչև 2025 թվականը։ Բացի այդ, 2023 թվականին կառավարությունը ստանձնել է ընկերության որոշ ծախսեր, ներառյալ տեխնիկական աուդիտի ծախսերը։
«2025 թվականի համաձայնագրով կառավարությունն ասում է՝ ‘ես պետական բյուջեից կվճարեմ աուդիտի համար, դուք հետո դա ներառեք ձեր աշխատանքներում’։ Բայց եթե չկա աուդիտ, ինչպե՞ս եք որոշում, որ նրանք լավ են աշխատել, և ինչու՞ եք նրանց արտոնություններ տրամադրում», — հարց է բարձրացրել Հովհաննիսյանը։
Խմբային հայցի առաջարկ
Հովհաննիսյանը կոչ է արել քաղաքացիներին միավորվել և խմբային հայց ներկայացնել «Վեոլիա Ջուր»-ի դեմ։ Նա նշել է, որ Երևանի մի շարք համայնքներում, հատկապես ցածրադիր հատվածներում, ջրի որակը չի համապատասխանում նորմերին։ «Շենգավիթում, Էրեբունիում ջրի կոշտությունը, հանքայնացումը և pH-ն այնքան բարձր են, որ երկարաժամկետ օգտագործման դեպքում կարող են առողջական խնդիրներ առաջացնել։ Ես անձամբ փորձաքննության եմ ուղարկել ջրի նմուշներ՝ պահպանելով բոլոր կանոնները։ Պարզվել է, որ ջուրը չի համապատասխանում որևէ չափանիշի», — ասել է նա։
Նա առաջարկել է խմբային հայց ներկայացնել՝ ապացուցելու, որ ընկերությունը խախտում է պայմանագրային պարտավորությունները։ «Մենք կարող ենք խմբային հայց ներկայացնել ‘Վեոլիա Ջուր’-ի դեմ՝ ապացուցելով, որ նրանց մատակարարած ջուրը չի համապատասխանում պահանջվող որակին։ Դա կարող ենք անել, օրինակ, մայիսի 1-ից մինչև հոկտեմբերի 1-ը ընկած ժամանակահատվածի համար», — նշել է Հովհաննիսյանը։
Ջրամատակարարման խնդիրները չեն լուծվում
Հովհաննիսյանը քննադատել է նաև ջրամատակարարման տևողության կրճատումը։ «Եթե նրանք ասում են, որ կրճատել են ջրի կորուստները, ապա ինչու՞ ջրամատակարարման տևողությունը չի ավելացել։ Փոխարենը Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը համաձայնվել է կրճատել ջրամատակարարման ժամերը։ Թղթաբանությունն ավելացել է, բայց իրականում ամեն ինչ նույնն է մնացել՝ վատթարացման միտումներով», — ասել է նա։
Հովհաննիսյանը եզրափակել է՝ կոչ անելով քաղաքացիներին լինել տեղեկացված և պատրաստակամ՝ պաշտպանելու իրենց իրավունքները։ «Եթե ունեք հարցեր, ես պատրաստ եմ պատասխանել։ Բայց մենք պետք է հասկանանք, որ վճարում ենք անորակ ջրի համար, որը չի համապատասխանում նորմերին, և ջրամատակարարման տևողությունը չի բարելավվում», — ավելացրել է նա։