Նույնիսկ եթե Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հանդիպումը կայանա, դա ինքնին չի կարող լուծել հայ-ռուսական հարաբերություններում կուտակված խորքային խնդիրները։ Նման կարծիքի է քաղաքագետ Արմեն Բաղդասյանը։ Նրա խոսքով՝ խոսքը ոչ թե միայն անձնական կամ դիվանագիտական շփումների, այլ երկու երկրների հակադիր ռազմավարական շահերի մասին է։
Բաղդասյանը հիշեցնում է, որ ընտրություններից առաջ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել էր, թե պատրաստվում է մեկնել Մոսկվա և հանդիպել Վլադիմիր Պուտինի հետ, սակայն մինչ այժմ այդ հանդիպումը չի կայացել, և նույնիսկ դրա ժամկետները հստակեցված չեն։
«Ռուսաստանը նույնիսկ չի շտապել շնորհավորել Նիկոլ Փաշինյանին վարչապետ վերընտրվելու առիթով։ Հավանաբար սպասում են, մինչև ընտրությունների արդյունքները վերջնականապես հաստատվեն Սահմանադրական դատարանի որոշմամբ։ Բայց նույնիսկ դրանից հետո չեմ կարծում, որ Փաշինյանը Մոսկվա մեկնելով կկարողանա բանակցությունների միջոցով լուծել հայ-ռուսական հարաբերությունների բոլոր խնդիրները»,– նշել է քաղաքագետը։
Խնդրի հիմքում վստահությունը չէ, այլ հակադիր շահերը
Քաղաքագետի խոսքով՝ հայ-ռուսական հարաբերություններում առկա ճգնաժամը պայմանավորված է ոչ միայն փոխադարձ անվստահությամբ, այլ առաջին հերթին՝ երկու երկրների շահերի անհամատեղելիությամբ։
Նրա գնահատմամբ՝ Ռուսաստանը ձգտում է պահպանել և նույնիսկ ընդլայնել իր ներկայությունը Հայաստանում, մինչդեռ գործող իշխանությունները փորձում են երկիրը տեղափոխել արևմտյան ուղղությամբ և աստիճանաբար նվազեցնել Ռուսաստանի ազդեցությունը։
«Քաղաքականության մեջ «վստահություն» հասկացությունը հարաբերական է։ Իրականում գոյություն ունեն շահեր, իսկ այսօր Հայաստանի իշխանությունների և Ռուսաստանի շահերը պարզապես չեն համընկնում»,– ընդգծել է Բաղդասյանը։
Փոխադարձ անվստահությունը ձևավորվել է տարիների ընթացքում
Բաղդասյանի խոսքով՝ հասարակությունների մակարդակով ևս վստահությունը լրջորեն խաթարված է։
Նա հիշեցրել է, որ Հայաստանում Ռուսաստանի նկատմամբ վստահությունը սկսեց նվազել դեռևս 2016 թվականի ապրիլյան պատերազմի ժամանակ, ավելի ուժեղ հարված ստացավ 44-օրյա պատերազմից հետո և, ըստ նրա, այսօր կարելի է ասել՝ ամբողջությամբ փլուզվել է։
Միևնույն ժամանակ, քաղաքագետի կարծիքով, Ռուսաստանում Հայաստանի նկատմամբ անվստահությունը ձևավորվել էր ավելի վաղ՝ այն ժամանակ, երբ Հայաստանը մի քանի տարի շարունակ հայտարարում էր եվրոպական ինտեգրման մասին, սակայն կարճ ժամանակ անց փոխեց արտաքին քաղաքական ուղղությունը և միացավ Եվրասիական ինտեգրացիոն գործընթացներին։
«Այս պայմաններում փոխադարձ վստահության մասին խոսելը դժվար է, և այդ անվստահությունը դեռ երկար ժամանակ կմնա թե՛ պետությունների, թե՛ հասարակությունների միջև»,– նշել է նա։
Տարածաշրջանային ճարտարապետությունը դեռ վերջնականապես չի փոխվել
Անդրադառնալով Հարավային Կովկասում ուժերի դասավորությանը՝ Բաղդասյանը կարծում է, որ տարածաշրջանային անվտանգության համակարգը դեռևս վերջնականապես չի վերաձևավորվել։
Նրա խոսքով՝ Հայաստանը շարունակում է ձևականորեն մնալ ՀԱՊԿ անդամ, իսկ ռուսական ռազմական բազան շարունակում է տեղակայված լինել Հայաստանի տարածքում, ուստի խոսել հարաբերությունների ամբողջական խզման մասին դեռ վաղ է։
Սակայն, ըստ քաղաքագետի, երկու կողմերն այսօր շարժվում են հակադիր ուղղություններով. Հայաստանի իշխանությունները փորձում են այդ գործընթացը դարձնել անշրջելի և նվազեցնել Ռուսաստանի ներկայությունը, մինչդեռ Մոսկվան փորձում է պահպանել իր ազդեցությունը՝ ցույց տալով, որ դրա թուլացումը վնասելու է ոչ միայն ռուսական, այլև հայկական շահերին։
«Տնտեսական սահմանափակումները, քաղաքական ազդակները և Հայաստանի ներքաղաքական գործընթացների նկատմամբ ուշադրությունը նույն տրամաբանության մաս են կազմում»,– եզրափակել է Արմեն Բաղդասյանը։