Անհավասարության ուժը. Երևանի և Բաքվի միջև համաձայնագրի թաքնված ռիսկեր

Անհավասարության ուժը. Երևանի և Բաքվի միջև համաձայնագրի թաքնված ռիսկեր

Նախաստորագրված խաղաղության համաձայնագրի հեղինակությունը սկզբնապես պատկանում էր Բաքվին, և ողջ այս ընթացքում Երևանը միայն փորձում էր կատարել որոշակի ճշգրտումներ սկզբնական տեքստում։ Այս տեսանկյունից փաստաթուղթը չի կարող հիմնված լինել Հայաստանի շահերի վրա, նշել է քաղաքագետ Տիգրան Գրիգորյանը։

Նրա գնահատմամբ՝ Ադրբեջանը, մեծ հաշվով, այս փաստաթուղթը պարտադրել է Հայաստանին՝ որպես պատերազմում պարտված կողմի։ Հայկական կողմը վերջին երկու զիջումները կատարել է այս տարվա մարտին՝ համաձայնվելով ներառել միջազգային դատարաններից հայցերը հետ կանչելու, ինչպես նաև սահմաններին երրորդ ուժերի ներկայությունը բացառելու վերաբերյալ կետերը։ «Այստեղ, իհարկե, խոսքը եվրոպական դիտորդական առաքելության մասին է, որին Ադրբեջանը ի սկզբանե դեմ էր», — նշել է նա։

Գրիգորյանի խոսքով՝ նախաստորագրված խաղաղության համաձայնագրի տեքստում ամենամտահոգիչը 8-րդ կետն է, որի համաձայն՝ «Կողմերը դատապարտում են և կպայքարեն անհանդուրժողականության, ռասայական ատելության և խտրականության, անջատողականության, բռնի ծայրահեղականության և ահաբեկչության դեմ՝ դրանց բոլոր դրսևորումներով՝ յուրաքանչյուրն իր իրավազորության շրջանակներում և կապահովեն իրենց նկատմամբ կիրառելի միջազգային պարտավորությունների կատարումը»։

«Այս կետը պարունակում է լուրջ սպառնալիքներ, քանի որ ուժերի առկա դիզբալանսի պայմաններում Ադրբեջանը կարող է կամայականորեն մեկնաբանել այս կետը և Հայաստանում արված տարբեր գործընթացներն ու հայտարարությունները գնահատել որպես խաղաղության համաձայնագրի այս կետի խախտում։ Օրինակ՝ արցախահայերի իրավունքներին վերաբերող ցանկացած հայտարարություն կարող է գնահատվել որպես անջատողականության խրախուսում։ Երևանում կան Արցախյան առաջին պատերազմի հերոսների հուշարձաններ, փողոցներ են անվանակոչվել իրենց անունով, Ադրբեջանը կարող է պնդել այս ամենը փոխել։ Սակայն Հայաստանը ներկայիս իրավիճակից ելնելով չի կարողանա նույնը անել։ Փոխադարձության սկզբունքը չի գործի, այն կկրի ֆորմալ բնույթ, քանի որ կա ուժերի անհավասարակշռություն։ Իր պահանջները չկատարելու և փաստաթղթի դրույթները իր ուզած ձևով չմեկնաբանելու դեպքում Ադրբեջանը սա կօգտագործի որպես պատրվակ իրավիճակը սրելու համար», — նշեց նա։

Այս ամենը տեղի կունենա այն պարագայում, երբ նույն համաձայնագրում ներքին գործերին չմիջամտելու մասին կետի առկայությանը հակառակ։ Ավելին, 4-րդ կետը, որով կողմերը պարտավորվում են չմիջամտել միմյանց ներքին գործերին, նույնպես կօգտագործվի Բաքվի կողմից՝ արցախահայերի իրավունքների վերաբերյալ ցանկացած քննարկում ճնշելու համար։

Scroll to Top