Ընտրություններին չմասնակցելը գործնականում նպաստում է այն քաղաքական ուժերին, որոնք արդեն իսկ ունեն ամենամեծ աջակցությունը։ Սովորաբար դա իշխող ուժն է լինում։ Այս մասին նշեց սոցիոլոգ Արմեն Խաչիկյանը՝ հավելելով, որ բոյկոտը սխալ լուծում է։ Նրա գնահատմամբ՝ ընտրական բոյկոտը ոչ թե թուլացնում է իշխանության դիրքերը, այլ հակառակը՝ մեծացնում է գործող իշխանությունների հարաբերական կշիռը և հնարավորություն տալիս ավելի մեծ ներկայացվածություն ստանալ։ Խաչիկյանի խոսքով՝ եթե իշխող ուժն ունի, օրինակ, 30 տոկոս աջակցություն, ապա ընտրություններին մասնակցության մակարդակն էական ազդեցություն է ունենում վերջնական արդյունքի վրա։ Եթե ընտրություններին մասնակցի ընտրողների 100 տոկոսը, այդ ուժը կստանա իր իրական 30 տոկոսը, սակայն եթե մասնակցությունը նվազի մինչև 60 տոկոս, նույն աջակցությունն ունեցող ուժը ավելի բարձր արդյունք կարձանագրի։ Այդ պատճառով, նրա համոզմամբ, ընտրություններին չմասնակցող քաղաքացիները փաստացիորեն նպաստում են այն ուժի հաջողությանը, որն արդեն իսկ առավել մեծ աջակցություն ունի։ Միաժամանակ սոցիոլոգը կարևոր տարբերակում է կատարում քաղաքական հետաքրքրվածության և ընտրական ակտիվության միջև։ Նրա խոսքով՝ հասարակությունում կարող է առկա լինել քաղաքական տեղեկատվության շատ բարձր սպառում, սակայն դա ինքնին դեռևս չի նշանակում, որ մարդիկ անպայման մասնակցելու են ընտրություններին։ «Մարդիկ կարող են ակտիվորեն հետևել քաղաքական գործընթացներին, քննարկել դրանք, ձևավորել հանրային դիսկուրս, սակայն այդ ամենը կարող է և չվերածվի ընտրական մասնակցության»,- նշում է նա։ Խաչիկյանի դիտարկմամբ՝ Հայաստանում հատկապես տարեց քաղաքացիներն են աչքի ընկնում ինչպես քաղաքական տեղեկատվության ակտիվ սպառմամբ, այնպես էլ ընտրություններին մասնակցությամբ։ Մինչդեռ երիտասարդներն ու Երևանում բնակվող քաղաքացիները հաճախ քաղաքական թեմաներով հետաքրքրված են, հետևում են տեղեկատվությանը, սակայն ընտրություններին մասնակցելու առումով ավելի պասիվ են։ Սոցիոլոգը նաև անդրադառնում է ընտրական պասիվության հիմնական պատճառներին։ Նրա ներկայացմամբ՝ հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ընտրողներին ընտրատեղամասերից հեռու պահող գլխավոր գործոնը ընտրությունների նկատմամբ անվստահությունն է։ Շատ քաղաքացիներ չեն համարում, որ իրենց քվեն կարող է որևէ բան փոխել կամ ազդել ընտրությունների արդյունքների վրա։ Բացի այդ, որոշ քաղաքացիներ համոզված են, որ քաղաքական դաշտում իրենց նախընտրություններին համապատասխանող ուժ գոյություն չունի։ Խաչիկյանը հիշեցնում է, որ Հայաստանում գրանցված են ավելի քան հարյուր կուսակցություններ, իսկ ներկայիս ընտրական գործընթացում մասնակցում են 18 քաղաքական ուժեր, սակայն նույնիսկ այս պայմաններում հասարակության զգալի հատվածը շարունակում է պնդել, որ չունի իրեն ներկայացնող քաղաքական ուժ։ Նրա կարծիքով՝ խնդիրը հաճախ ոչ թե առաջարկի բացակայությունն է, այլ ընտրողների չափազանց բարձր սպասելիքները։ Սոցիոլոգը սա անվանում է քաղաքական «պերֆեկցիոնիզմ»։ «Շատերը պատկերացնում են, որ քաղաքականության մեջ պետք է գոյություն ունենա իրենց սրտի իդեալական քաղաքական ուժը, մինչդեռ իրական կյանքում նման բան գրեթե չի լինում։ Ցանկացած ընտրության դեպքում մարդը ընտրում է ոչ թե կատարյալ տարբերակը, այլ այն տարբերակը, որը տվյալ պահին առավել ընդունելի է»,- նշում է նա։ Սոցիոլոգը մտահոգիչ է համարում նաև ընտրական մասնակցության նվազման միտումը։ Նրա տվյալներով՝ 2018 և 2021 թվականների համապետական ընտրություններում մասնակցությունը կազմել է մոտ 48-49 տոկոս, ինչը զգալիորեն ցածր ցուցանիշ է նախորդ տարիների համեմատ, երբ ակտիվությունը հասնում էր 55-60 տոկոսի և ավելի բարձր մակարդակի։ Նա ընդգծում է, որ վերջին երկու համապետական ընտրությունները տեղի են ունեցել քաղաքական լուրջ փոփոխություններից հետո, երբ հասարակությունը փողոցային պայքարի միջոցով կարողացել էր հասնել իշխանափոխության։ Սակայն նույնիսկ այդ հանգամանքը չի բերել ընտրությունների նկատմամբ վստահության աճի։ «Թվում էր, թե հեղափոխությունից և իշխանափոխությունից հետո քաղաքացիները պետք է ավելի մեծ պատրաստակամությամբ մասնակցեին ընտրություններին, քանի որ սեփական ազդեցությունը քաղաքական գործընթացների վրա արդեն զգացել էին։ Սակայն իրականությունը ցույց է տալիս, որ մարդիկ շարունակում են չհավատալ ընտրությունների արդյունավետությանը և գնալով ավելի քիչ են մասնակցում դրանց»,- նշում է նա։ Խաչիկյանը համոզմունք է հայտնում, որ ժողովրդավարական համակարգում ընտրություններին մասնակցելը շատ ավելի արդյունավետ գործիք է, քան բոյկոտը։ Նրա գնահատմամբ՝ ընտրական բոյկոտը հաճախ վերածվում է ինքնախաբեության, քանի որ քաղաքացին ընտրություններին չմասնակցելով չի կանխում արդյունքների ձևավորումը, այլ պարզապես հրաժարվում է դրանց վրա ազդելու հնարավորությունից։ «Իմ գնահատմամբ՝ ընտրելը, ամեն դեպքում, ավելի ճիշտ ժողովրդավարական մեխանիզմ է, քան բոյկոտը։ Ընտրություններին չմասնակցելը շատ հաճախ ինքնախաբեություն է, որովհետև արդյունքը միևնույն է ձևավորվելու է, իսկ քաղաքացին պարզապես դուրս է մնում այդ գործընթացից»,- եզրափակում է սոցիոլոգը։

Избирательный бойкот — это самообман, который не меняет результаты выборов

Отказ от участия в выборах на практике способствует тем политическим силам, которые уже обладают наибольшей поддержкой. Как правило, речь идет о правящей силе. Такое мнение высказал социолог Армен Хачикян, подчеркнув, что бойкот является ошибочной стратегией.

По его оценке, избирательный бойкот не ослабляет позиции власти, а наоборот, увеличивает относительный вес действующей власти и позволяет ей получить более высокое представительство.

Хачикян пояснил, что если правящая сила пользуется поддержкой, например, 30 процентов избирателей, то уровень явки напрямую влияет на итоговый результат. При стопроцентном участии она получит свои реальные 30 процентов голосов. Однако если явка снизится до 60 процентов, та же поддержка обеспечит более высокий результат в структуре поданных голосов.

Поэтому, по его мнению, граждане, не участвующие в голосовании, фактически способствуют успеху той политической силы, которая уже обладает наибольшей поддержкой.

Интерес к политике и участие в выборах — разные вещи

Социолог проводит важное различие между политической заинтересованностью и электоральной активностью.

По его словам, в обществе может существовать высокий уровень потребления политической информации, однако это вовсе не означает, что люди обязательно придут на избирательные участки.

«Люди могут активно следить за политическими процессами, обсуждать их и участвовать в формировании общественного дискурса, но всё это не всегда превращается в участие в выборах», — отмечает он.

По наблюдениям Хачикяна, в Армении именно представители старших поколений отличаются как более высоким интересом к политике, так и более высокой явкой на выборах.

В то же время молодежь и жители Еревана часто активно следят за политическими событиями, но демонстрируют более низкую электоральную активность.

Почему люди не идут голосовать

Социолог также обратил внимание на основные причины низкой явки.

По данным исследований, главным фактором остается недоверие к выборам. Многие граждане не верят, что их голос способен повлиять на итоговый результат.

Кроме того, часть избирателей убеждена, что среди существующих политических сил нет той, которая действительно отражала бы их взгляды и интересы.

Хачикян напоминает, что в Армении зарегистрировано более ста партий, а в нынешних выборах участвуют восемнадцать политических сил. Тем не менее значительная часть общества продолжает утверждать, что не видит среди них своего представителя.

Политический перфекционизм

По мнению социолога, проблема часто заключается не в отсутствии выбора, а в чрезмерно высоких ожиданиях самих избирателей.

Он называет это явление политическим перфекционизмом.

«Многие люди представляют себе идеальную политическую силу, которая полностью соответствует их взглядам. Однако в реальной политике подобное встречается крайне редко. На выборах человек обычно выбирает не идеальный вариант, а тот, который считает наиболее приемлемым в данный момент», — отмечает он.

Явка продолжает снижаться

Хачикян считает тревожной тенденцией снижение участия граждан в выборах.

По его данным, на общенациональных выборах 2018 и 2021 годов явка составила около 48–49 процентов. Это заметно ниже показателей предыдущих лет, когда участие достигало 55–60 процентов и даже превышало этот уровень.

Он подчеркивает, что обе последние кампании проходили после серьезных политических изменений, когда общество смогло добиться смены власти через уличную мобилизацию.

Тем не менее это не привело к росту доверия к избирательному процессу.

«Казалось бы, после революции и смены власти граждане должны были активнее участвовать в выборах, поскольку уже почувствовали собственное влияние на политические процессы. Но практика показывает, что люди продолжают сомневаться в эффективности выборов и участвуют в них всё меньше», — говорит социолог.

Почему участие эффективнее бойкота

Хачикян убежден, что в демократической системе участие в выборах значительно эффективнее, чем бойкот.

По его мнению, отказ от голосования часто превращается в форму самообмана, поскольку результаты всё равно будут сформированы, а гражданин лишь добровольно отказывается влиять на этот процесс.

«На мой взгляд, голосование всегда является более правильным демократическим механизмом, чем бойкот. Неучастие в выборах очень часто становится самообманом, потому что результат всё равно будет сформирован, а человек просто исключает себя из этого процесса», — заключает социолог.

👉 https://vectors.am/ru/category/politika/

Прокрутить вверх