Առաջիկա շաբաթներին կարող է սկսվել Իսրայելի և Իրանի միջև լարվածության նոր ալիք։ Դրա մասին վկայում են մի շարք ցուցանիշներ, որոնք միասին վերցրած ստեղծում են հնարավոր ռազմական սրացման անհանգստացնող պատկեր։ Այս մասին նշել է քաղաքագետ և Մերձավոր Արևելքի փորձագետ Սերգեյ Մելքոնյանը։ Նրա խոսքով՝ սպասվող հակամարտության ցուցանիշները կարելի է մոտավորապես բաժանել երեք հիմնական խմբի՝ ռազմական, տեղեկատվական և քաղաքական։
Ռազմական ազդանշաններ. Հարվածների նախապատրաստություն
Մասնագետը որպես ակնառու նշաններից մեկը նշում է ամերիկյան լիցքավորող ինքնաթիռների տեղափոխումը եվրոպական գործողությունների թատերաբեմից Մերձավոր Արևելք։ Մելքոնյանի խոսքով՝ սա վկայում է լայնածավալ օդային գործողության հնարավոր նախապատրաստությունների մասին։
«Եթե Իսրայելը պլանավորում է ծանր հարվածներ հասցնել ոչ միայն անօդաչու թռչող սարքերով, այլև մարտական ինքնաթիռներով, ապա նրան անհրաժեշտ կլինի զգալի թվով լիցքավորող ինքնաթիռներ։ Նրանց ներկայությունը տարածաշրջանում մտահոգիչ ազդանշան է», — նշում է փորձագետը։
Մեկ այլ կարևոր ցուցանիշ է արևմտյան սահմանի երկայնքով իրանական անօդաչու թռչող սարքերի մոնիթորինգի թռիչքների թվի աճը։ Սա կարող է ցույց տալ, որ Թեհրանը պատրաստվում է հետ մղել հնարավոր հարձակումը և ձգտում է ամրապնդել իր հետախուզական բաղադրիչը։
Տեղեկատվական դաշտ. Հանրային կարծիքի նախապատրաստում
Երկու կողմերն էլ ակտիվորեն ներգրավված են տեղեկատվական պատրաստություն իրականացնելու գործում։ Իրանի պաշտոնյաներն ավելի հաճախ են հայտարարում, որ իրենց հրթիռային զինանոցը գտնվում է գերազանց վիճակում, և երկիրը պատրաստ է պատասխանել հնարավոր հարձակմանը։
«Նման հայտարարությունները զսպման ռազմավարության մաս են կազմում։ 2024 թվականի վերջից Իրանի լրատվամիջոցները ակտիվորեն ցուցադրում են նոր սպառազինություններ՝ ազդանշան ուղարկելով, որ երկիրը չի պատրաստվում զիջել», — բացատրում է Մելքոնյանը։
Իսրայելի կողմից նույնպես հնչում են ակնարկներ հնարավոր գործողությունների մասին։ Բարձրաստիճան ռազմական պաշտոնյա հայտարարել է, որ երկիրը պատրաստվում է տարբեր սցենարների, ներառյալ Իրանի տարածքում նոր գործողություն։ Իսրայելի օդաչուներն ու ինքնաթիռները ներկայումս ակտիվորեն ներգրավված չեն Գազայի կամ Սիրիայի դեմ գործողություններում, ինչը ազատում է ռեսուրսներ հնարավոր հարձակման համար։
Քաղաքական նախադրյալներ. «Հնարավորությունների պատուհանի» ստեղծում
Քաղաքական մակարդակում իրավիճակը նույնպես նպաստում է սրացմանը։ Իրանի դեմ կրկին կիրառվել են պատժամիջոցներ snapback մեխանիզմի միջոցով, ինչը Իսրայելին տալիս է լրացուցիչ լեգիտիմություն հնարավոր գործողությունների համար։
«Համաշխարհային հանրության մի մասը համոզված է, որ Թեհրանը խախտում է միջուկային գործարքի պայմանները։ Սա Իսրայելին հնարավորություն է տալիս արդարացնել հնարավոր հարվածը՝ որպես միջազգային համաձայնագրերի խախտման պատասխան», — ընդգծում է Մելքոնյանը։
Կարևոր գործոն է նաև Գազայում համաձայնագրի շուրջ նախնական առաջընթացը։ Թեև դրա իրականացումը կարող է թերի լինել, Իսրայելը հնարավորություն է ստանում վերադարձնել պատանդներին և ապառազմականացնել ՀԱՄԱՍ-ը՝ կա՛մ համաձայնագրի, կա՛մ ուժային ճանապարհով։ Այնուամենայնիվ, Իսրայելի ղեկավարության համար դա դժվար թե համարվի երկու տարվա պատերազմի խոշոր հաղթանակ։
«Նեթանյահուի կոալիցիայի ներսում կարող են առաջանալ դժգոհություններ։ Սա բացում է հնարավորություն ցույց տալու շոշափելի հաջողություններ, օրինակ՝ Իրանի դեմ գործողության միջոցով, ինչը կրկնում է 2025 թվականի հունիսի իրադարձությունների տրամաբանությունը», — կարծում է փորձագետը։
Սրացման հավանականությունը մեծ է, բայց երաշխավորված չէ
«Կարևոր է հասկանալ, որ այս ազդանշաններից ոչ մեկը չի երաշխավորում, որ սրացումն անմիջապես կսկսվի։ Դրանք միայն ցույց են տալիս, որ նման սցենարի հավանականությունը մեծանում է», — նշում է նա։
Փորձագետը նաև չի բացառում, որ հարվածի թիրախ կարող են դառնալ ոչ թե անմիջապես Իրանը, այլ նրա դաշնակից ուժերը, օրինակ՝ Եմենի խուսիթները, որոնք արդեն դատապարտել են Գազայի հարցով համաձայնագիրը։ Եմենի խուսիթները կարող են Իսրայելի համար դառնալ ուժի ավելի «վերահսկելի» ցուցադրության թիրախ՝ առանց անմիջապես լայնածավալ պատերազմի մեջ ներքաշվելու։