Հայաստանի ներքաղաքական օրակարգում աստիճանաբար ավելի տեսանելի են դառնում իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ներսում տեղի ունեցող տեղաշարժերը։ Մասնավորապես՝ առաջիկա՝ 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրություններից առաջ իշխող ուժի ցուցակում այլևս չեն ընդգրկվել մի շարք առանցքային դեմքեր, այդ թվում՝ կուսակցության հիմնադիրներից համարվող գործիչներ։
Քաղաքական վերլուծաբան Վիգեն Հակոբյանի գնահատմամբ՝ այս զարգացումները չունեն մեկ ընդհանուր պատճառ, և յուրաքանչյուր դեպք առանձին մեկնաբանության կարիք ունի։ Սակայն ընդհանուր միտումներ, այնուամենայնիվ, ակնհայտ են։
Խոշոր բիզնեսն ու քաղաքական կոնյունկտուրան
Իշխող թիմից հեռացողների թվում առանձնանում են խոշոր բիզնեսի ներկայացուցիչները՝ Խաչատուր Սուքիասյանը և Գուրգեն Արսենյանը, որոնք մինչև վերջերս ներկայացված էին Ազգային ժողովում։ Նրանցից մեկը ժամանակին նշանակվեց դեսպան, մյուսը հայտարարեց քաղաքականությունից դուրս գալու և բիզնես վերադառնալու մտադրության մասին։ Նրա համոզմամբ՝ որոշման հիմնական պատճառը գործող իշխանության քաղաքական հեռանկարների անորոշությունն է, առնվազն տվյալ գործարարի համար։
Հակոբյանի խոսքով՝ խոշոր բիզնեսը, որպես կանոն, ձգտում է լինել «հաղթողի կողմում» և ներգրավվում է քաղաքական գործընթացներին այն ժամանակ, երբ այդ թիմի հեռանկարները պարզ ու խոստումնալից են երևում։
Ներկլանային պայքար ՔՊ-ի ներսում
Առանձին ուշադրության է արժանանում նաև Հայկ Սարգսյանի գործոնը։ Նրա պարագայում խոսքը ոչ թե ինքնակամ հեռացման, այլ կուսակցության ներսում գոյություն ունեցող լուրջ հակասությունների մասին է։ Սարգսյանն ինքն է հրապարակային խոսել իր մեկուսացման պատճառների մասին՝ դրանք կապելով Ալեն Սիմոնյանի և նրա շրջապատի հետ ունեցած տարաձայնությունների հետ։
Ըստ պատգամավորի՝ բուքմեյքերական բիզնեսի դեմ օրենսդրական նախաձեռնությունները վնասել են ազդեցիկ խմբերի շահերին, ինչի հետևանքով էլ ինքը հայտնվել է քաղաքական ճնշման ներքո։ Այս հանգամանքը, ըստ Հակոբյանի, ՔՊ-ում ընթացող ներկլանային պայքարի ակնհայտ դրսևորում է, որտեղ տարբեր խմբեր պայքարում են ազդեցության, ռեսուրսների համար։
Թեև կուսակցության ներկայացուցիչները հաճախ հայտարարում են, որ ՔՊ-ում տարբեր թևեր գոյություն չունեն և կա միայն Նիկոլ Փաշինյանի թիմը, քաղաքագետի գնահատմամբ, այդ պատկերացումն այլևս ամբողջությամբ չի համապատասխանում իրականությանը։
Նիկոլ Փաշինյանի դիրքերի փոփոխությունը
Ըստ Հակոբյանի՝ Նիկոլ Փաշինյանի հեղինակությունն այսօր այլևս այն աստիճանի անսասան չէ, ինչպիսին նախկինում էր։ Դա արտահայտվում է նաև նրանով, որ նա այլևս նույն արդյունավետությամբ չի կարող միջամտել և կարգավորել ներկլանային հակասությունները կուսակցության ներսում՝ հանդես գալով որպես «վերջնական դատավոր»։
Բացի այդ, իշխող ուժում կա նաև հաշվարկ, որ առաջիկա ընտրություններում ՔՊ-ն չի կարող ունենալ ներկայիս քանակով պատգամավորներ։ Լավագույն դեպքում խոսվում է ներկայիս կազմի կեսի կամ քիչ ավելին պահպանելու հնարավորության մասին։ Այդ պատճառով կուսակցությունը ստիպված է որոշ մարդկանց փաստացի դուրս թողնել օրենսդիր մարմնից՝ սահմանափակվող մանդատների պայմաններում։
«Թարմացված» թիմի ձևավորման փորձ
Այս գործընթացները նաև փորձ են ընտրություններին ներկայանալու «թարմացված», մասամբ երիտասարդացված թիմով, նշում է նա։ Սպասվում է նոր դեմքերի ներգրավում, արտաքին ու գաղափարական «տյունինգ», այդ թվում՝ տարբեր կրթական և հասարակական ծրագրերով անցած կադրերի առաջադրում։
Այս ամենը, ըստ Հակոբյանի, վկայում է ոչ միայն իշխող թիմի ներսում տեղի ունեցող վերադասավորումների, այլև այն մասին, որ ՔՊ-ն մտնում է ավելի բարդ և մրցակցային քաղաքական փուլ, որտեղ նախկին մեխանիզմները և անձնակազմային կազմը այլևս չեն ապահովում նախկին մակարդակի վերահսկողություն ու վստահություն։