Չնայած խաղաղության պայմանագրի բոլոր կետերի շուրջ համաձայնության գալու հայտարարությանը, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև կարգավորման գործընթացը փաստացի կանգ է առել։ Կողմերը որևէ կոնկրետ քայլ չեն ձեռնարկում վերջնական փուլ անցնելու՝ համաձայնագրի ստորագրման կամ դրա իրականացման մեկնարկի համար։ Դիվանագիտական դադարի պայմաններում շարունակում են լսվել երկիմաստ ձևակերպումներով լի հայտարարություններ։ Այս պայմաններում յուրաքանչյուր բառ դառնում է քաղաքական վերլուծության և ենթադրությունների առարկա, և գործընթացն ինքնին ավելի ու ավելի է նմանվում զրոյական վստահությամբ խաղի։
Հայտարարություններով՝ խաղաղություն, գործնականում՝ սպառնալիք
Այս ֆոնի վրա հատուկ ուշադրություն գրավեց Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիևի հուլիսի վերջին գերմանական Berliner Zeitung թերթին տված հարցազրույցում արված հայտարարությունը: Հաջիևը շեշտեց, որ «Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ռազմական բախումը կամ սրացումը օրակարգում չէ» և վստահեցրեց, որ կողմերը շարունակում են աշխատել խաղաղության համաձայնագրի վերջնական մշակման ուղղությամբ:
«Մնում են միայն մի քանի վիճելի հարցեր, ինչը բավականին բնական է, բայց դրանք կարող են լուծվել դիվանագիտության և երկխոսության միջոցով: Հարավային Կովկասում իրական խաղաղություն կա», — ասաց նա:
Հաջիևը նաև նշեց, որ ներկայիս երկխոսության կառուցողականությունը պայմանավորված է նրանով, որ գործընթացը գտնվում է կողմերի ձեռքում: «Այս բանակցություններին ներկայացված չէին ո՛չ Ռուսաստանը, ո՛չ Եվրամիությունը, ո՛չ էլ Միացյալ Նահանգները: Սենյակում կային հայեր և ադրբեջանցիներ: Մենք քաղաքակիրթ երկխոսություն ունեցանք: Մեզ պետք չէ, որ որևէ մեկը թելադրի, թե ինչպես ապրել խաղաղության մեջ», — ընդգծեց նա: Բացի այդ, նա ուշադրություն հրավիրեց հայ հասարակության մեջ այսպես կոչված «ռևանշիզմի նոր ալիքի» վտանգի վրա և ևս մեկ անգամ մատնանշեց Ադրբեջանի դժգոհությունը Հայաստանի Սահմանադրությունից, որում Բաքուն տեսնում է «տարածքային պահանջներ Ադրբեջանի նկատմամբ»։
Ի՞նչ է թաքնված «խաղաղ» ձևակերպումների հետևում
Թվացյալ մեղմ հռետորաբանության հետևում թաքնված են ազդանշաններ, որոնք մտահոգություն են առաջացնում, հատկապես ներկայիս դիվանագիտական դադարի համատեքստում։
Նախ, «ռազմական բախումը օրակարգում չէ» ձևակերպումը չի նշանակում ռազմական տարբերակի մերժում։ Սա ներկա պահի մասին հայտարարություն է, թե ռազմավարական դիրք։Նման կառուցվածքներում ժամանակային կետը հատկապես կարևոր է՝ «ոչ հիմա», բայց ոչ էլ «երբեք»։ Սա տեղ է թողնում ճնշման և մանևրելու համար, հատկապես հաշվի առնելով, որ շփման գծում լարված իրավիճակին։
Երկրորդ, Հաջիևը կրկին ուղղակիորեն կապում է խաղաղության պայմանագրի ստորագրումը Հայաստանում սահմանադրական բարեփոխումների հետ, ինչը իրականում նախապայման է Բաքվի համար։ Այսպիսով, Ադրբեջանը հանգեցնում է այն մտքին, որ իբր թե հենց Երևանն է խոչընդոտում գործընթացը, և լճացման պատասխանատվությունը կրում է հայկական կողմը։
Երրորդ կարևոր տարրը միջազգային միջնորդներից դիտավորյալ հեռավորությունն է։ Հաջիևը շեշտում է, որ բանակցային սենյակում միայն հայեր և ադրբեջանցիներ են եղել, կարծես գործընթացից բացառելով ԵՄ-ին, ԱՄՆ-ին և Ռուսաստանին։ Սա կարող է թվալ ինքնիշխան մոտեցման նշան, բայց գործնականում դա նշանակում է արտաքին ազդեցությունը սահմանափակելու և միջազգային երաշխիքները նվազեցնելու փորձ, ինչը ձեռնտու է ոչ պայմանագրունակ Ադրբեջանին։ Այսպիսով, Բաքվի թվացյալ չափավոր հռետորաբանության հետևում իրականում թաքնված է ճնշման կոշտ տրամաբանություն: