Իրանի շուրջ ծավալվող ռազմական լարվածության հիմնական նպատակը ոչ միայն ռազմական ճնշումն էր, այլև երկրի ներսում քաոսային իրավիճակ ստեղծելը և իշխանության փոփոխությանը հասնելը։ Այս կարծիքն է հայտնել իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը՝ անդրադառնալով Իրանի շուրջ վերջին զարգացումներին։
Քաոսի և իշխանափոխության հաշվարկ
Ոսկանյանի գնահատմամբ՝ Իրանի դեմ պատերազմական գործողությունների հիմնական նպատակներից մեկը երկրի ներսում անկայունություն հրահրելն էր։ Նրա խոսքով՝ հաշվարկը կառուցված էր այն տրամաբանության վրա, որ արտաքին ծանր հարվածների արդյունքում կփլուզվեն պետական կառույցները, ինչից հետո կարող էր առաջանալ所谓 «ժողովրդական ապստամբություն»։
Իրանագետը չի բացառում, որ նման սցենարը նախատեսում էր նաև ավելի հեռուն գնացող զարգացումներ՝ ընդհուպ մինչև Իրանի հնարավոր մասնատում և այնտեղ խամաճիկ իշխանության ձևավորում։
Սպասվածի փոխարեն՝ ներքին համախմբում
Սակայն, ըստ փորձագետի, իրականում տեղի ունեցող գործընթացները որոշ չափով հակառակ պատկերն են ցույց տալիս։ Նրա խոսքով՝ նույնիսկ արևմտյան լրատվամիջոցներում, որոնք ակտիվորեն լուսաբանում են Իրանի ներսում տեղի ունեցող իրադարձությունները, ավելի հաճախ են երևում տեղեկություններ այն մասին, որ երկրում ձևավորվել է հասարակական զգալի համախմբում պետության շուրջ։
Ոսկանյանի կարծիքով՝ այդ համախմբումը պայմանավորված է մի շարք գործոններով։ Նախ,փորձագետի գնահատմամբ, իրանական ազգայնականությունը երկար ժամանակ է, ինչ սերտաճել է շիայական գաղափարախոսության հետ։ Նրա խոսքով՝ այդ միտումը ևս մեկ անգամ ակնհայտ դարձավ Իրանի հոգևոր առաջնորդի վերջին ուղերձում, որի բովանդակությունը կարելի է բնութագրել որպես ազգայնական-շիայական։
Համախմբման մյուս կարևոր գործոնը, ըստ Ոսկանյանի, արտաքին հռետորաբանությունն է։ Նա հիշեցնում է, որ ԱՄՆ-ից և Իսրայելից պարբերաբար հնչում են հայտարարություններ Իրանի դեմ՝ կապված երկրի հնարավոր ոչնչացման կամ ներկայիս սահմաններում գոյություն ունենալու անհնարինության հետ։
Փորձագետի կարծիքով՝ նման հայտարարությունները կարևոր դեր են խաղում իրանական հասարակության համախմբման գործում։ Երբ նման հռետորաբանության թիրախում ոչ թե միայն իշխանությունն է, այլ ամբողջ երկիրը, իշխանությունը հասարակության մի հատվածի ընկալմամբ ինքնաբերաբար վերածվում է ոչ թե պարզապես քաղաքական ուժի, այլ պետության և ազգի գոյության համար պայքարող սուբյեկտի։
Ոսկանյանի համոզմամբ՝ հատկապես այն պայմաններում, երբ ռազմական գործողություններն իրականում տեղի են ունենում, այդ ընկալումն ավելի է ուժեղանում և նպաստում ներքին համախմբմանը։