Հայաստանում պատրաստվում են վերանայել «պետական պարտք» հասկացությունը՝ այն միջազգային չափանիշներին համապատասխանեցնելու նպատակով։ Օրենսդրական նախաձեռնությունը, որը մշակվել է Ֆինանսների նախարարության կողմից՝ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի հետ համագործակցությամբ, և արդեն իսկ ստացել է Խորհրդարանի պրոֆիլային հանձնաժողովի դրական եզրակացությունը, առաջարկում է պետական պարտքի կազմից բացառել Կենտրոնական բանկի արտաքին պարտավորությունները և դրանում ներառել համայնքների պարտքերը։ Սա թույլ կտա ստանալ երկրի ֆինանսական վիճակի առավել ճշգրիտ և թափանցիկ պատկերը։
Ինչպես հոկտեմբերի 13-ին ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նիստի ընթացքում պարզաբանեց ֆինանսների նախարարի տեղակալ Ավագ Ավանեսյանը, Հայաստանում գործող հաշվառման համակարգը լիովին չի համապատասխանում միջազգային նորմերին։ ԱՄՀ փորձագետների հետ համատեղ իրականացված վերլուծությունը բացահայտել է, որ Կենտրոնական բանկի արտաքին պարտքը և պետական երաշխիքները սխալմամբ հաշվառվում էին որպես ուղղակի պետական պարտքի մաս, մինչդեռ համայնքների պարտքային պարտավորություններն այդ ցուցանիշում համախմբված չէին։ «Պետական պարտքի մասին» օրենքում առաջարկվող փոփոխությունները շտկում են այս իրավիճակը՝ առաջարկելով հստակ տարանջատել կառավարության և Կենտրոնական բանկի պարտավորությունները։
Բարեփոխման գլխավոր նպատակն է ստեղծել պետական պարտքի կառավարման ժամանակակից և թափանցիկ համակարգ, որը հասկանալի կլինի միջազգային ֆինանսական կառույցների և ներդրողների համար։ Բացի այդ, օրինագիծն ամրագրում է Ֆինանսների նախարարության հստակ լիազորությունները՝ պետական արժութային պարտատոմսեր թողարկելու համար, և ներմուծում է նոր հասկացություններ, ինչպիսին է «պայմանագրային պայմանական պարտավորությունը»՝ ֆինանսական ոլորտում ի հայտ եկած գործնական հարցերին լուծում տալու համար։ Օրենսդրական նախագծերի փաթեթը ստացել է հանձնաժողովի դրական եզրակացությունը և պատրաստ է ԱԺ լիագումար նիստում առաջին ընթերցմամբ քննարկմանը։
Նախագծով առաջարկվում է պետական պարտքի կազմից բացառել Կենտրոնական բանկի արտաքին պարտավորությունները և պետական երաշխիքները, փոխարենը ներառելով համայնքների պարտքերը, որոնք կարող են փոխառություններ ներգրավել բացառապես ներքին աղբյուրներից։ Այս փոփոխությունը թույլ կտա ավելի ճշգրիտ պատկերացում կազմել Հայաստանի ֆինանսական վիճակի մասին։ Բացի այդ, սահմանվում է «հանրային հատվածի պարտք» հասկացությունը, որը ներառում է պետական պարտքը, ինչպես նաև հանրային հատվածի ֆինանսական և ոչ ֆինանսական կազմակերպությունների պարտքերը։
Նախագիծը վերանայում է պետական պարտքի ներգրավման նպատակները և կառավարման հիմնական ուղղությունները՝ համապատասխանեցնելով դրանք միջազգային լավագույն փորձին։ Ֆինանսների նախարարությանը վերապահվում է պետական արժութային պարտատոմսեր թողարկելու հստակ լիազորություն, ինչպես նաև սահմանվում է փոխառությունների տարեկան ծրագրի մշակման և հրապարակման պահանջ։ Բացի այդ, լիազոր մարմինը կարող է կատարել միջազգային վարկային պայմանագրերով նախատեսված փոփոխություններ՝ դրանց ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Երաշխիքների հետ կապված կարգավորումները տեղափոխվում են «Հայաստանի Հանրապետության բյուջետային համակարգի մասին» օրենք՝ ապահովելով բյուջետային երաշխիքների համապարփակ կարգավորում։ Ներմուծվում է «պայմանագրային պայմանական պարտավորություն» հասկացությունը, և սահմանվում են պայմաններ, թե երբ այդ պարտավորությունները կարող են ներառվել պետական պարտքի մեջ։ Օրինակ, եթե կառավարության պարտքը նախորդ տարվա վերջին գերազանցում է ՀՆԱ-ի 60%-ը, արգելվում է նոր պայմանական պարտավորությունների ստանձնումը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ դրանք ներառված են Ազգային ժողովի կողմից հաստատված բյուջեում։ Եթե պարտքը, պայմանական պարտավորությունները և բյուջետային երաշխիքները գերազանցում են ՀՆԱ-ի 70%-ը, նման արգելքը նույնպես կիրառվում է, բացառությամբ առաջնային գրավով ապահովված երաշխիքների, որոնց շուկայական արժեքը կազմում է առնվազն երաշխիքի 120%-ը։
Ավելին, օրենսդրությունը պահանջում է, որ պետական բյուջեի կատարման տարեկան հաշվետվությունն ընդգրկի տեղեկություններ պայմանագրային պայմանական պարտավորությունների, բյուջետային երաշխիքների և կոնցեսիոն համաձայնություններից բխող պարտավորությունների մասին։ Սահմանվում են նաև պետական և հանրային հատվածի պարտքի հրապարակայնության և հաշվետվողականության կարգավորումներ, ինչպես նաև վերանայվում է հիմնադրամների անձեռնմխելի կապիտալը պետական գանձապետական պարտատոմսերում ներդնելու մեխանիզմը։ Այս փոփոխությունները նպատակ ունեն ստեղծել ժամանակակից և թափանցիկ պետական պարտքի կառավարման համակարգ, որը կհամապատասխանի միջազգային ֆինանսական կառույցների և ներդրողների պահանջներին։