Վաշինգտոնում կայացած հանդիպման ժամանակ բացահայտվեցին այն բոլոր խոստումները, որոնք մինչ այդ տվել էին Հայաստանի ներկայիս իշխանությունները։ Այս մասին հայտարարեց ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան Ձյունիկ Աղաջանյանը։
907 բանաձևը դեռևս ուժի մեջ է
Ըստ նրա՝ այս հանդիպման շրջանակներում Ադրբեջանը ապահովել է ամերիկյան ներդրումների ներգրավումը իր էներգետիկ ոլորտում, հասել է Մինսկի խմբի լուծարմանը, ստացել է Նախիջևան տանող անարգել ճանապարհ և՞ խաղաղության պայմանագիրը նախաստորագրելով, ամրապնդել ՀՀ ներկայիս ղեկավարության կողմից տրված բոլոր խոստումները։ Ավելին՞ շարունակում է դիվանագետը, բոլոր վերոհիշյալ արտոնություններին գումարած Բաքուն ստացավ նաև 907 բանաձևը չեղարկելու ԱՄՆ վարչակազմի խոստումը։
«Սա խոստում էր [ ոչ թե չեղարկում], քանի որ բանաձևը կարող է չեղարկվել միայն Կոնգրեսի որոշմամբ, ուստի մեր լոբբիստական կազմակերպությունները պետք է լավ աշխատեն՝ բանաձևի չեղարկումը կանխելու համար», — ասաց նա։
Այնուամենայնիվ, բանաձևը չեղարկելու խոստումը ռազմական օգնություն ցուցաբերելու պատրաստակամության հստակ ազդանշան է։ Սակայն, նշեց Աղաջանյանը, այս հարցում Ադրբեջանի իրական թիրախը փաստաթղթի բուն բովանդակությունը չէր. չնայած բանաձևի գոյությանը, վերջին շրջանում գրեթե բոլոր վարչակազմերը ռազմական օգնություն ցուցաբերել են՝ կասեցնելով բանաձևը: Իրական նպատակը Լեռնային Ղարաբաղը հիշատակող փաստաթուղթը վերացնելն էր։
«Բաքվի քաղաքականությունն այժմ ուղղված է ցանկացած փաստաթղթի չեզոքացմանը, որը որևէ կերպ հիշատակում է Արցախի հարցը», — ասաց նա։
Մեկ հանդիպման ընթացքում Ադրբեջանը այս ուղղությամբ միանգամից երեք նպատակի հասավ՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի լուծարում, ԱՄՆ վարչակազմի կողմից բանաձևը չեղարկելու խոստում և, խաղաղության պայմանագիրը նախաստորագրումով, Հայաստանի խոստում՝ ետ վերցնել բոլոր հայցերը միջազգային դատարաններից։
Թուրքիայի արձագանքը. երբ և ինչու կբացվի Հայաստանի հետ սահմանը
Այս համատեքստում Աղաջանյանը շատ հետաքրքիր է համարում Թուրքիայի զուսպ արձագանքը: Նրա խոսքով՝ նման արձագանքը պատահական չէր: Թուրքիան հույս ուներ «վաճառել» իր մասնակցությունը առաջիկա աշխարհաքաղաքական խաղին Ադրբեջանի հետ միասին: Եթե Ադրբեջանի գինը բանաձևի չեղարկումն էր, ապա Թուրքիան պահանջում էր որոշակի «բոնուսներ» սիրիական ուղղությամբ, ԱՄՆ-ի կողմից քրդական շարժումներին աջակցության չեղարկում ոչ միայն Սիրիայում, այլև Իրաքում, Վաշինգտոնի կողմից կասեցված բոլոր ռազմական համաձայնագրերի վերականգնում:
«Իրականում, Թուրքիան դեռևս չի տեսել իր բարձրացրած հարցերի իրականացումը, ուստի կշարունակի առևտուրը: Եվ Անկարան ունի սակարկության օբյեկտ՝ հայ-թուրքական սահմանի բացման հարցը», — ասաց նա:
Դիվանագետի խոսքով՝ ամերիկացիների շահագրգռվածությունը այս սահմանը բացելու հարցում ուղղակիորեն կապված է Իրանի դեմ գործողությունների հետ: Երբ բոլոր անհրաժեշտ նախապատրաստական աշխատանքներն ավարտվեն, Վաշինգտոնը կստիպի Թուրքիային բացել սահմանը:
«Անհրաժեշտ է հստակ հասկանալ. պատրաստվում է Իրանի դեմ գործողությունների երկրորդ փուլը, նախատեսվում են ցամաքային գործողություններ: Իրանը հասկանում է սա: Պատահական չէ, որ Ադրբեջանը տարհանել է Իրանի հետ սահմանի մոտ գտնվող 5 գյուղ, այժմ այնտեղ տեղակայված են տարբեր հետախուզական գործակալություններ: Հենց այս համատեքստում էր, որ չափազանց կարևոր էր ապահովել այս անարգել անցումը ամենակարճ ճանապարհով [TRIPP]: Վրաստանով անցնող ճանապարհը երկար է, և բացի այդ, այնտեղ աճում է ռուսական ազդեցությունը: Ամենաարդյունավետ ճանապարհը Մեղրիով ճանապարհն է, և այն չափազանց կարևոր օղակ է Իրանի վրա հարձակվելու ծրագրում», — ասաց Աղաջանյանը: